İçeriğe geç
EN Ücretsiz aç
Lise

Momentum ve çarpışma simülasyonu

İki araba birbirine doğru gidiyor. Kütleleri, hızları ve çarpışmanın ne kadar esnek olduğunu sen seçiyorsun; çarpışmadan önce ve sonra momentum ile kinetik enerji ekranda yazıyor.

Ücretsiz, üyelik yok. Telefonda ve akıllı tahtada da açılır.

Kütle, hız ve esneklik kaydırıcılarıyla iki arabanın çarpışma deneyi

Bu deneyde ne oluyor?

Momentum, kütle ile hızın çarpımıdır (p = m·v) ve yönü vardır. Dışarıdan bir kuvvet etki etmedikçe bir sistemin toplam momentumu değişmez; çarpışmalarda da korunur.

Esnek çarpışmada cisimler birbirinden seker ve toplam kinetik enerji de korunur. Esnek olmayan çarpışmada enerjinin bir kısmı ısıya, sese ve şekil bozulmasına gider. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışıp birlikte hareket eder.

Simülasyondaki e değeri esnekliği gösterir: 1 tam esnek, 0 yapışan çarpışmadır. Hangi değer seçilirse seçilsin, toplam momentum çarpışmadan önce ve sonra aynıdır.

Formül

m₁·v₁ + m₂·v₂ = m₁·v₁′ + m₂·v₂′

  • m₁, m₂: kütleler, kg
  • v₁, v₂: çarpışmadan önceki hızlar, m/s (eksi: sola)
  • v₁′, v₂′: çarpışmadan sonraki hızlar

Deneyde bunları dene

  1. Başlangıç değerleriyle (2 kg 4 m/s, 1 kg −2 m/s, e = 1) başlat. Büyük araba çarpışmadan sonra durur, küçük araba 6 m/s ile sağa gider. Toplam momentum önce de sonra da 6 kg·m/s.
  2. e’yi 0 yap. Arabalar yapışır ve birlikte 2 m/s ile sağa gider; kinetik enerjinin bir kısmı kaybolur.
  3. Kütleleri eşitle (ikisi de 2 kg), hızları 4 ve 0 yap, e = 1. Gelen araba durur, duran araba onun hızıyla gider: hızlar yer değiştirir.

Deneyi tarayıcıda aç →

Sorular ve cevaplar

2 kg’lık bir araba 3 m/s ile duran 1 kg’lık arabaya çarpıp yapışırsa ortak hız ne olur?

Momentum korunur: 2 · 3 = (2 + 1) · v, v = 2 m/s.

Bu çarpışmada kinetik enerji korunur mu?

Hayır. Önce ½ · 2 · 3² = 9 J, sonra ½ · 3 · 2² = 6 J. 3 J ısıya ve şekil bozulmasına gider.

Bilardoda beyaz top duran bir topa tam ortadan çarpınca neden durur?

Kütleleri eşit ve çarpışma neredeyse esnek olduğu için hızlarını değiş tokuş ederler: beyaz top durur, öbürü onun hızıyla gider.

Öğretmenler için

  • Öğrencilere çarpışmadan önceki ve sonraki momentumları tabloya yazdırıp toplamların eşit olduğunu kendileri görsün.
  • Araba kazalarında emniyet kemeri ve hava yastığının işlevini momentum değişimiyle tartışabilirsiniz.

Momentum ve çarpışma simülasyonu

Ücretsiz, üyelik yok. Telefonda ve akıllı tahtada da açılır.