Bu deneyde ne oluyor?
Yüksekteki bir cisim, konumundan dolayı potansiyel enerjiye sahiptir (Eₚ = m·g·h). Aşağı indikçe bu enerji harekete, yani kinetik enerjiye (Eₖ = ½·m·v²) dönüşür.
Sürtünme yoksa toplam mekanik enerji hep aynı kalır: rampanın dibinde bütün enerji kinetiktir, karşı taraftaki aynı yüksekliğe çıkınca yeniden potansiyele döner.
Sürtünme varsa enerjinin bir kısmı ısıya dönüşür. Enerji kaybolmaz ama mekanik enerji azalır; kaykaycı her seferinde biraz daha alçağa çıkar ve sonunda durur.
Formül
m·g·h = ½·m·v² → v = √(2·g·h)
- h: yükseklik, m
- v: rampanın dibindeki hız, m/s
- m: kütle, kg (hızı etkilemez)
Deneyde bunları dene
- Sürtünme 0, yükseklik 8 m ile başlat. Kaykaycı karşı tarafta aynı yüksekliğe çıkar; toplam enerji çubuğu hiç değişmez. Dipteki hız yaklaşık 12,5 m/s.
- Kütleyi 50 kg’dan 100 kg’a çıkar. Enerjiler iki katına çıkar ama hız değişmez.
- Sürtünmeyi 0,2 yap. Isı çubuğu büyür, kaykaycı her seferinde daha alçağa çıkar ve sonunda durur.
- Yüksekliği 2 m’den 8 m’ye çıkar. Dipteki hız iki katına çıkar: hız yüksekliğin kareköküyle artar.
Sorular ve cevaplar
5 m yükseklikten sürtünmesiz kayan bir cismin dipteki hızı nedir? (g = 10 m/s²)
v = √(2 · 10 · 5) = √100 = 10 m/s.
50 kg’lık kaykaycının 8 m yükseklikteki potansiyel enerjisi kaç joule’dür? (g = 10 m/s²)
Eₚ = 50 · 10 · 8 = 4000 J.
Sürtünme varken enerji korunumu bozulur mu?
Hayır. Toplam enerji yine korunur; yalnızca bir kısmı ısıya dönüşür ve mekanik enerji azalır.
Öğretmenler için
- Lunapark trenleri ve salıncakla bağlantı kurun: neden ilk tepe en yüksektir?
- Öğrencilere farklı noktalarda Eₚ ve Eₖ değerlerini okutup toplamlarını kontrol ettirin.






