İçeriğe geç
EN Ücretsiz aç
Lise

Mercek simülasyonu

Cismi merceğe yaklaştır, uzaklaştır; odak uzaklığını değiştir. Işınların nereden geçtiğini ve görüntünün yerini, boyunu, düz mü ters mi olduğunu anında gör.

Ücretsiz, üyelik yok. Telefonda ve akıllı tahtada da açılır.

Cisim uzaklığı, odak uzaklığı ve cisim boyu kaydırıcılarıyla ince mercek ışın diyagramı

Bu deneyde ne oluyor?

İnce kenarlı (yakınsak) mercek, paralel gelen ışınları odak noktasında toplar. Kalın kenarlı (ıraksak) mercek ise ışınları dağıtır; ışınların uzantıları odakta kesişir.

İnce kenarlı mercekte görüntünün özelliği cismin yerine bağlıdır. Cisim odağın dışındaysa görüntü ters ve gerçektir; perdeye düşürülebilir. Cisim odak uzaklığının iki katında olursa görüntü de aynı boyda olur. Cisim odakla mercek arasına gelince görüntü düz, büyük ve sanal olur; büyüteç böyle çalışır.

Kalın kenarlı mercek her durumda düz, küçük ve sanal bir görüntü verir. Miyop gözlükleri kalın kenarlı, hipermetrop gözlükleri ve büyüteçler ince kenarlı merceklerdir.

Formül

1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ · büyütme = −dᵢ / d₀

  • f: odak uzaklığı
  • d₀: cismin merceğe uzaklığı
  • dᵢ: görüntünün merceğe uzaklığı (eksi: sanal)

Deneyde bunları dene

  1. İnce kenarlı mercekte f = 12 cm, d₀ = 30 cm ile bak. Görüntü ters, küçük ve gerçek; mercekten yaklaşık 20 cm uzakta.
  2. d₀’ı 24 cm yap (2f). Görüntü cisimle aynı boyda ve ters; o da 24 cm uzakta.
  3. d₀’ı 8 cm yap (odağın içi). Görüntü düz, büyük ve sanal: büyüteç.
  4. “Kalın kenarlı”ya geç ve cismi kaydır. Görüntü her konumda düz, küçük ve sanal kalır.

Deneyi tarayıcıda aç →

Sorular ve cevaplar

Odak uzaklığı 10 cm olan ince kenarlı merceğe 30 cm uzaklıktaki cismin görüntüsü nerede oluşur?

1/dᵢ = 1/10 − 1/30 = 2/30, dᵢ = 15 cm. Görüntü ters, gerçek ve cismin yarısı boyundadır.

Büyüteç kullanırken cisim neden merceğe yakın tutulur?

Cisim odak uzaklığının içine girince ince kenarlı mercek düz ve büyük bir sanal görüntü verir.

Miyop göz için neden kalın kenarlı mercek kullanılır?

Miyop gözde görüntü retinanın önünde oluşur. Kalın kenarlı mercek ışınları biraz dağıtarak görüntüyü retinaya kaydırır.

Öğretmenler için

  • Bir büyüteç ve beyaz kâğıtla pencerenin ters görüntüsünü duvara düşürüp simülasyonla karşılaştırın.
  • Öğrencilere cismin beş farklı konumu için görüntü özelliklerini tabloya yazdırın.

Mercek simülasyonu

Ücretsiz, üyelik yok. Telefonda ve akıllı tahtada da açılır.