Bu deneyde ne oluyor?
Termistör, sıcaklıkla direnci değişen bir dirençtir. Bu devredeki NTC türü termistörün direnci ısındıkça azalır.
Termistör ve 1 kΩ’luk direnç bir gerilim bölücü oluşturur. Ortam ısınıp termistörün direnci düşünce transistörün tabanına giden gerilim artar ve transistör iletmeye başlar.
Transistör doğrudan zili değil bir röleyi sürer. Röle, küçük bir akımla çalışan elektromıknatıslı bir anahtardır; kapanınca ayrı bir yoldan zile akım verir. Böylece küçük bir sensör devresi büyük yükleri açıp kapatabilir. Yangın alarmları ve kombi termostatları benzer şekilde çalışır.
Deneyde bunları dene
- Termometreyi yavaşça sağa sürükle. Yaklaşık 30 °C’nin üstünde röle çeker ve zil çalar (ses açıksa duyarsın).
- Termometreyi sola sürükle. Termistörün direnci artar, transistör iletmeyi bırakır, röle bırakır ve zil susar.
- Alttaki 1 kΩ’luk direnci 2 kΩ yap. Alarm daha düşük bir sıcaklıkta çalmaya başlar: eşik değişti.
- Zilin yerine bir ampul bağla. Aynı devre bu kez ısınınca ışık yakar.
Sorular ve cevaplar
NTC termistörün direnci sıcaklık artınca nasıl değişir?
Azalır. NTC “negatif sıcaklık katsayısı” demektir.
Transistör zili doğrudan sürmek yerine neden röle kullanılır?
Röle, sensör devresini zilin ya da motorun devresinden ayırır ve çok daha büyük akımları, hatta şebeke gerilimini, küçük bir akımla açıp kapatmayı sağlar.
Alarmın daha yüksek bir sıcaklıkta çalması için ne değiştirilebilir?
Gerilim bölücüdeki direnç değiştirilir; böylece transistörün iletmeye başladığı sıcaklık kayar.
Öğretmenler için
- Öğrencilere aynı devreyi “dondurucu alarmı” olacak şekilde, soğuyunca çalan biçime çevirmelerini sorun.
- Röleyi bir anahtarla karşılaştırarak elektromıknatıs konusuna bağlayabilirsiniz.






