Bu deneyde ne oluyor?
Bir iletkenin iki ucu arasındaki gerilim, içinden geçen akımla doğru orantılıdır. Oran sabittir ve bu sabite direnç denir. Georg Ohm bunu 1827’de ölçerek gösterdi; bugün “Ohm kanunu” ya da “Ohm yasası” diye öğretiliyor.
Deneydeki devrede 9 voltluk pil 100 ohm’luk bir direnci besliyor. Ampermetre dirençle seri bağlı, yani aynı akım ikisinden de geçiyor. Voltmetre direncin iki ucuna paralel bağlı, direncin üzerindeki gerilimi ölçüyor.
Direnci büyütürsen gerilim aşağı yukarı aynı kalır ama akım düşer. Direnci yarıya indirirsen akım iki katına çıkar. Ölçtüğün her gerilimi akıma böldüğünde hep direncin değerini bulursun.
Formül
V = I · R
- V: gerilim, volt (V)
- I: akım, amper (A)
- R: direnç, ohm (Ω)
Deneyde bunları dene
- Anahtara tıklayıp devreyi kapat. Ampermetre yaklaşık 0,09 A, voltmetre 9 V’a yakın gösterir: 9 / 100 ≈ 0,09.
- Dirence çift tıkla, değerini 200 Ω yap. Akım yarıya iner, yaklaşık 0,045 A. Gerilim değişmez.
- Direnci 50 Ω yap. Akım iki katına çıkar, yaklaşık 0,18 A.
- Pile çift tıkla, 4,5 V yap. Aynı dirençte akım da yarıya iner: gerilim ve akım birlikte değişir.
- Ölçümleri aynı sayfada bir tabloya yaz, gerilime karşı akımın grafiğini çiz. Noktalar başlangıçtan geçen düz bir çizgi üzerine dizilir; eğimin tersi direnci verir.
Sorular ve cevaplar
12 V’luk bir pile 60 Ω’luk direnç bağlanırsa devreden kaç amper akım geçer?
I = V / R = 12 / 60 = 0,2 A.
Bir dirençten 0,5 A akım geçerken uçları arasındaki gerilim 10 V ise direnç kaç ohm’dur?
R = V / I = 10 / 0,5 = 20 Ω.
Direnç sabitken gerilimi iki katına çıkarırsak akım ne olur?
Akım da iki katına çıkar; Ohm kanununa göre akım gerilimle doğru orantılıdır.
Ampermetre neden seri, voltmetre neden paralel bağlanır?
Ampermetre içinden geçen akımı ölçer, bu yüzden akımın yoluna seri girer. Voltmetre iki nokta arasındaki gerilim farkını ölçer, bu yüzden o iki noktaya paralel bağlanır.
Ohm kanunu her malzemede geçerli mi?
Hayır. Metal teller ve dirençler gibi sıcaklığı fazla değişmeyen iletkenlerde geçerlidir. Ampulün teli ısındıkça direnci artar; diyot ve LED gibi elemanlarda akım gerilimle doğru orantılı değildir.
Öğretmenler için
- Öğrencilere önce tahmin ettir: “Direnci iki katına çıkarırsak akım ne olur?” Sonra deneyde denesinler.
- Ölçüm tablosunu ve grafiği deneyin yanına aynı sayfada yapabilirler; sayfayı bağlantıyla paylaşabilirsin.






