İçeriğe geç
EN Ücretsiz aç
Ortaokul

Sigorta neden atar?

Bir pil, 0,5 amperlik bir sigorta ve paralel bağlı iki ampul. Bir ampulü açınca sorun yok; ikincisini de açınca akım sınırı aşıyor ve sigorta atıyor.

Ücretsiz, üyelik yok. Telefonda ve akıllı tahtada da açılır.

Pil, 0,5 A sigorta, iki anahtar ve paralel bağlı iki ampulden oluşan devre

Bu deneyde ne oluyor?

Sigorta, devreden belli bir değerin üzerinde akım geçince eriyip yolu kesen bir koruma elemanıdır. Kabloların aşırı ısınıp yangın çıkarmasını önler.

Paralel bağlı her yeni cihaz pilden ya da şebekeden ek akım çeker. Bu devrede tek bir 30 Ω’luk ampul yaklaşık 0,3 A çeker; iki ampul birlikte 0,6 A’ya yaklaşır ve 0,5 A’lık sigortanın sınırını aşar.

Evde aynı prize ısıtıcı, ütü ve su ısıtıcısını birlikte takınca sigortanın atması da bundandır. Bugün evlerde çoğunlukla yeniden kurulabilen otomatik sigortalar kullanılır.

Formül

I_toplam = I₁ + I₂ · I = V / R

  • I_toplam: paralel kollardan geçen akımların toplamı, sigortadan geçen akım
  • V: pilin gerilimi, 9 V
  • R: bir ampulün direnci, 30 Ω

Deneyde bunları dene

  1. Yalnızca S1’i kapat. Ampul yanar; sigortadan yaklaşık 0,3 A geçer.
  2. S2’yi de kapat. Akım 0,5 A’yı geçer ve sigorta atar; iki ampul de söner.
  3. Bir anahtarı aç ve sigortaya tıkla. Yeni bir sigorta takılır ve tek ampul yeniden yanar.
  4. Sigortaya çift tıklayıp 1 A yap, iki anahtarı da kapat. Bu kez sigorta atmaz; iki ampul birlikte yanar.

Deneyi tarayıcıda aç →

Sorular ve cevaplar

9 V’luk pile paralel bağlı 30 Ω’luk iki ampul toplam ne kadar akım çeker?

Her biri 9 / 30 = 0,3 A, toplam 0,6 A.

Sigorta neden devreye seri bağlanır?

Devredeki bütün akımın sigortadan geçmesi gerekir; ancak o zaman akım sınırı aşınca bütün devreyi kesebilir.

Atan bir sigortanın yerine daha büyük değerli bir sigorta takmak neden tehlikelidir?

Kablolar o akıma göre seçilmiştir. Daha büyük sigorta, kablolar aşırı ısınırken bile atmayabilir; bu da yangına yol açabilir.

Öğretmenler için

  • Evdeki sigorta kutusunun fotoğrafıyla başlayıp “Bu neden var?” sorusunu sorun.
  • Öğrencilerden üçüncü bir ampul ekleyip hangi sigorta değerinin yeteceğini hesaplamalarını isteyin.

Sigorta neden atar?

Ücretsiz, üyelik yok. Telefonda ve akıllı tahtada da açılır.